EDITION 15

From this Edition

इंक़लाब की वाणी

हमने उन्हें सुनानी हैं जो

इंक़लाब की वाणी हैं

पिंड से निकली लहरों को

दिल्ली तक पहुँचानी हैं

Read More »

20 दिन में 40 करोड़ की लूट

जय किसान आंदोलन के संस्थापक योगेंद्र यादव के द्वारा चलाए जा रहे अभियान #MSPLootCalculator तहत 20 मार्च को जारी बयान में बाजरा की फसल पर एमएसपी (MSP) के सरकारी दावों की पोल खोलते हुए कहा कि यदि प्रधानमंत्री मोदी या भाजपा के प्रवक्ता ताल ठोक कर कहते हुए मिलें कि ‘एमएसपी थी,

Read More »

…तब तक हम घर वापिस नहीं जाएँगे

गुरमुख सिंह, उत्तर प्रदेश के लखीमपुर खीरी जिले के खैरीगढ़ गांव से हैं और किसानी परिवार से हैं। किसानों के साथ ही वे पहली बार ग़ाज़ीपुर मोर्चे पर आए। 26 नवम्बर को उत्तराखंड के रुद्रपुर से वे 400 किसानों के साथ निकले लेकिन उत्तर प्रदेश पुलिस ने उन्हें आगे नहीं जाने दिया। उन्होंने दो रातों तक नानकपुरी तांडा के गुरुद्वारे के लंगर में सेवा दी।

Read More »

शाहजहांपुर मोर्चे के 100 दिन!

नए कृषि कानूनों का विरोध कर रहे किसानों के हौसले ना सिर्फ बुलंद हैं, बल्कि वे दोगुने उत्साह के साथ केंद्र सरकार से मोर्चा लेने के लिए तैयारियां कर रहे हैं। शाहजहांपुर खेड़ा बॉर्डर पर किसानों के आंदोलन को सौ दिन पूरे हो गए हैं, लेकिन उनकी हिम्मत और हौंसले कमजोर नहीं हुये है।

Read More »

कंटीले तार लम्बे नुकीले कीलों के घेरे में लोकतंत्र

किसानों से डरी सत्ता

बॉर्डर पर खाइयां कीले, कटीले तार दीवार

बहुपरत की सीमेंटेड बेरिकेडिंग

सर्मथक, आवश्यक सुविधाओं की पहुंच

बाधित

Read More »

वे अपने अस्तित्व के लिए लड़ रहे है।

शहीद भगत सिंह, सुखदेव और राजगुरु के शहादत दिवस 23 मार्च, के दिन भाकपा (माले) लिबरेशन और इसके सभी सम्बद्ध संगठनों ने आंध्रप्रदेश के विशाखापट्टनम में तीन खेती कानूनों और वाईज़ैग स्टील प्लांट के निजीकरण के विरोध में एक जन संसद का आयोजन किया।

Read More »

जलवायु बदलाव के दौर में कृषि

जलवायु बदलाव का संकट तेजी से विश्व के सबसे बड़े पर्यावरणीय संकट के रूप में उभरा है। जीवन के विभिन्न महत्वपूर्ण पक्षों के संदर्भ में इस संकट को समझना जरूरी हो गया है। भारत में आजीविका का सबसे महत्वपूर्ण स्रोत कृषि व इससे जुड़े विभिन्न कार्य हैं।

Read More »

मैक्सिको के आंदोलनरत किसान

इतिहास के कई पेचीदे पड़ावों से गुजरते हुए मेक्सिको के किसानों ने औपनिवेशिक ताक़तों से ले कर साम्राज्यवादी मगरमच्छों तक का डट कर सामना किया है।  इस लम्बे और संघर्षशील इतिहास की एक झलक हमें तब देखने मिलती जब 1990 के बाद हुए  कृषि सुधारों का जिक्र आता है, जिसका खामियाजा मेक्सिको के किसान अभी तक भुगत रहे हैं।

Read More »

संघर्ष खाद्य सुरक्षा के दायरे को कम करने की कोशिश, जबकि लॉकडाउन के दौरान बड़ी आबादी को इसी ने राहत दी

सरकार की प्राथमिकता क्या होनी चाहिए? पैसे बचाना या लोगों की जानें? इस तरह से कोई पूछे, तो शायद ही कोई होगा जो चाहेगा कि सरकार अपने खर्च बचाने के लिए लोगों की जानें दांव पर लगा दे। बावजूद इसके सरकारें इस तरह के प्रस्ताव रखती हैं और समाज का एक हिस्सा इसे समझदारी भी मानता है।

Read More »

संघर्ष के अपने रास्ते

देश के हजारों गरीब आदिवासियों, मेहनतकशो, और वंचितों के कुर्बानी गगनभेदी नारे और डूबती जिंदगियों के गीतों का असर अब शहरो कस्बो में दिखाई पड़ने लगा है। फासिस्ट सरकार खादी+खाकी वर्दी सरकारी हथियारों के बल प्रयोग से जन संघर्ष को कैद करने की कितनी भी साजिश कर ले, ऐसी क्रूर व्यवस्था को उखड़ना ही होगा

Read More »

आगे कैसे लड़ाई जारी रखें?

देश के राजनीतिक हालात दिन-ब-दिन बद से बदतर होते जा रहे हैं और मुमकिन है कि स्वतंत्रता सेनानियों की कुर्बानियों से हासिल अल्प लोकतांत्रिक सहूलियतें भी वर्तमान शासकों द्वारा जबरन छीन ली जाएं। जनता में अपना विश्वास गंवा बैठी सरकार के अपने राजसुख की आयु वृद्धि के लिए एकमात्र विकल्प है

Read More »

सुखप्रीत के अनुभव

सुखप्रीत, जो पी॰एस॰यू॰ के साथ पांच सालों से काम कर रही है, मजदूरों के परिवार से आती है। उसके पिता, जो केवल पांचवीं कक्षा तक ही अपनी शिक्षा पूरी कर पाए थे, हमेशा सुखप्रीत को पढ़ाई के लिए प्रोत्साहित करते आए हैं कि वह जितना चाहती है

Read More »

‘जब तक संभव हुआ हम विरोध प्रदर्शन करते रहेंगे’

“किसी भी माता-पिता को अपने बच्चे को खोने का दुख न सहना पड़े,” सरविक्रमजीत सिंह हुंदल कहते हैं, जिनके पुत्र नवरीत सिंह की मृत्यु 26 जनवरी को दिल्ली में किसानों की ट्रैक्टर रैली के दौरान हो गई थी।

Read More »

ਨੌਂ ਮਣ ਰੇਤ ਭਿੱਜ ਗਈ

ਨੌਂ ਮਣ ਰੇਤ ਭਿੱਜ ਗਈ,

ਨਾਲੇ ਭਿੱਜੀਆਂ ਇਲਮ ਕਿਤਾਬਾਂ…

ਇੱਕ ਬੱਕੀ ਦੀ ਕਾਠੀ ਭਿੱਜ ਗਈ,

ਭਿੱਜ ਗਈ ਸਣੇ ਰਿਕਾਬਾਂ..

Read More »

ਗੱਲਾਂ ਬਾਤਾਂ

ਅਸੀਂ ਛੱਬੀ ਨਵੰਬਰ ਦੋ ਹਜਾਰ ਵੀਹ ਨੂੰ ਜਦੋ ਘਰੋਂ ਤੁਰੇ ਸੀ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ  ਪੰਜਾਬ ਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਹਰਿਆਣਾ ਬਾਡਰਾਂ ਤੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਸਾਡੇ ਹੌਸਲੇ ਬਹੁਤ ਬੁਲੰਦ ਸੀ, ਅਸੀਂ ਨਿੱਕੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਆਂ। ਅਸੀਂ ਛੱਬੀ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੇ  ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਵਾਂਗ  ਤਾਇਨਾਤ ਹੋਏ ‘ਤੇ ਸਾਡੇ ਹੌਂਸਲੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬੁਲੰਦ ਹੋ ਗਏ।

Read More »

ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨ (ਏਕਤਾ) – ਡਕੌਂਦਾ

ਸਾਡੇ ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਡਕੌਂਦਾ ਦੀ   ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੁੂਨੀਅਨ ਸਿੱਧੁੂਪੁਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ 2007 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਯੁੂਨੀਅਨ ਏਕਤਾ (ਪੰਜਾਬ) ਜਥੇਬੰਦੀ ਬਣਾਈ। ਬਲਕਾਰ ਸਿੰਘ ਡਕੌਂਦਾ (ਪਟਿਆਲਾ) ਇਸ ਦੇ ਬਾਨੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਹਾਂਤ ਤੋਂ ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਬੁਰਜ ਗਿੱਲ (ਬਠਿੰਡਾ) ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ

Read More »

ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਸਵੀਰ

ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਕੁਲ ਚਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਹਨ-ਬਚਪਨ ਵੇਲੇ ਦੀ ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਹੱਥ ਵੀ ਦਿਸਦੇ ਹਨ; ਦੂਜੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਕਾਲਜ ਲਹੌਰ ਦੀ ਡਰਾਮਾ ਕਲੱਬ ਦੀ ਗਰੁੱਪ ਫੋਟੋ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢੀ ਟੌਰਹੇ ਵਾਲ਼ੀ ਪੱਗ ਵਾਲ਼ੀ; ਤੀਜੀ ਪੁਲਸ ਹਿਰਾਸਤ ਵਿਚ ਮੰਜੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਦੀ ਅਤੇ ਅਖ਼ੀਰਲੀ ਟੋਪ ਵਾਲ਼ੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਟੋਪ ਵਾਲ਼ੀ ਤਸਵੀਰ ਹੀ ਹੈ ।

Read More »

ਖੇਤੀ ਸੰਕਟ ਦਾ ਇਲਾਜ: ਨਵੀਂ ਮੁਰੱਬੇਬੰਦੀ ਤੇ ਸਾਂਝੀ ਖੇਤੀ

ਦੱਬ ਕੇ ਵਾਹ ਤੇ ਰੱਜ ਕੇ ਖਾ’ ਕਹਾਵਤ ਪੰਜਾਬੀ ਕਿਸਾਨੀ ਦੀ ਮੁਸ਼ੱਕਤ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੋਕੇ ਦੌਰ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਲ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦੀ। ਹੱਡ-ਭੰਨਵੀਂ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਅੱਜ ਅੰਨਦਾਤਾ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀਆਂ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹੈ।

Read More »

ਜਰਗ ਦਾ ਮੇਲਾ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ-ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਪੂਜਾ

“ਇਹ ਸੰਘਰਸ਼ ਇਕੱਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਹੈ,” ਰੇਸ਼ਮ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਕੌਰ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। “ਜੇਕਰ ਇਹ ਕਨੂੰਨ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅਸਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਗੋਂ ਸਾਡੇ ਜਿਹੇ ਖੇਤ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪਵੇਗਾ।”

Read More »

ਮੋਰਚਾਨਾਮਾ

ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਨੇ ਕਾਲੇ ਬਿੱਲਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਹੁਣ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਖੱਟਿਆ ਹੈ। ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ, ਜਥੇਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜ਼ਬਰ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਸਬਰ ਨਾਲ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਬਲ, ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲਾਂ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਵਿਚ ਗੂੰਜਣਾ, ਧਰਨੇ ਮੁਜ਼ਾਹਰੇ ਕਰਨ ਦੇ ਤੌਰ ਤਰੀਕੇ ਅਤੇ ਕਿਰਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਝੰਡਿਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਸਿਲ ਨੇ ਜਿਹੜੇ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਲਗਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। 

Read More »

ਹਲ਼ ਵਾਹੁਣ ਵਾਲੇ

ਓਏ! ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਨ ਪੜ੍ਹਾਨ ਸਾਰਾ ਛੱਡਿਆ,

ਦਿਲ ਮੇਰਾ ਆਣ ਵਾਹੀਆਂ ਵਿਚ ਖੁੱਭਿਆ,

ਪੈਲੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਹੋਈਆਂ,

ਜੱਟ ਬੂਟ ਮੇਰੇ ਯਾਰ ਵੋ।

Read More »

ਕੱਪੜੇ ਧੋਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਜਰਨੈਲ

ਲੁਧਿਆਣਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਜਵੱਦੀ ਦਾ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਬੇਜ਼ਮੀਨਾ ਕਿਰਤੀ ਹੈ। ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਚਲ ਰਹੇ ਕਿਸਾਨ ਮੋਰਚੇ ਉੱਪਰ ਮੁੱਢ ਤੋ ਡੱਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਧਰਨੇ ਉੱਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ, ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਾਨ ਅਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦੀ ਨਾਲ਼ ਨਹੀਂ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ।

Read More »

ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ

ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵਾਂਗ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਲਦੇ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਬਰੂਹਾਂ `ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਸਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਨੇੜਿਉਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਹਿਮਾਇਤ ਵਿੱਚ ਵੱਖ ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਰਗਰਮੀਆਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

Read More »

ਸ਼ਹੀਦ ਕਿਸਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਜੀਂਦੇ ਰਹਿਣਗੇ

ਹਰ ਉਹ ਜੀਅ ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਰੂਹ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਾ ਤਾਂ ਰੱਬ ਦੇ ਬਾਅਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਨਦਾਤਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਕਹਿਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਅਹਿ ਵੈ ਕਿ ਅੰਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਦਿਲ ਅੰਦਰ ਸਰਾਹਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਨਾਜ ਉਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਦਿਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਾਤਾਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਮੁੱਠੀ ਚਾਪੀ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ।

Read More »