ਜਦੋਂ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਦੀ ਜ਼ਿਦ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹੋਇਆ ਅੰਦੋਲਨ

ਅਤੁਲ ਆਜ਼ਾਦ

ਘਟਨਾ 1947 ਦੀ ਹੈ। ਲਾਰਡ ਵੈਵੇਲ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਦੇ ਵਾਇਸਰਾਏ ਸਨ। ਰਾਜਪੂਤਾਨੇ (ਅੱਜ ਰਾਜਸਥਾਨ) ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਸੀ ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਰਾਜਪੂਤ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੀ ਜਿੰਨਾ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਕਬੂਲ ਲਈ ਸੀ। ਰਿਆਸਤੀ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਉਸ ਸਮੇਂ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸ਼ਾਰਦੁਲ ਸਿੰਘ ਸਨ। ਲਾਰਡ ਵੈਵੇਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਖੇਡਣ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਭਰਤਪੁਰ ਦੇ ਕੇਵਲਾਦੇਵ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਾਂ ਸ਼ਾਰਦੁਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਵਿੱਚ ਵਗਾਰ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਕੁਛ ਜਾਟਵ ਅਤੇ ਕੋਲੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਝੀਲ ਦੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜੇ ਰਹਿਕੇ ਮਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਬੱਤਖਾਂ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਕੰਮ ਤੇ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਗਾਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਫੈਲੀ ਤਾਂ ਲਾਲ ਝੰਡਾ ਕਿਸਾਨ ਸਭਾ, ਮੁਸਲਿਮ ਕਾਨਫਰੰਸ ਅਤੇ ਦੂਸਰੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਨੇ ਇਸਦਾ ਡੱਟ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ। ਪੂਰੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਦ ਜਬਰਦਸਤ ਅੰਦੋਲਨ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਵਗਾਰ ਰੋਕਣੀ ਪਈ। ਇਸ ਅੰਦੋਲਨ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਾਅਰੇ ਸਨ ‘ਲਾਰਡ ਵੈਵੇਲ ਵਾਪਸ ਜਾਓ’, ‘ਬੀਕਾਨੇਰ ਨਰੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਜਾਓ।’

ਅਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਸੱਤ ਦਹਾਕਿਆਂ ਬਾਦ, ਜਦੋਂ 2021 ਦੀ ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਠੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਅੰਦੋਲਨ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਬਿਲਕੁਲ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਕੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅੱਜ ਦੇ ਹੁਕਮਰਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਠੰਡ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਪਰਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਹੁਕਮਰਾਨ ਹਾਰੇ ਸਨ ਅਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਵੀ ਹਾਰਨਗੇ……।