ਮੈਂ ਬਰਾਸ ਬੈਂਡ ਦਾ ਮਾਸਟਰ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ ਬੈਂਡ ਵਾਲੇ ਸਾਜਾਂ (ਬਰਾਸ, ਤੁਰਮ, ਦੇਸ, ਡੋਲ, ਤਬੂਰ ਅਤੇ ਕਲਾਨਡ) ਉੱਤੇ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਨਾਲ਼ ਜੁੜੇ ਗਾਣੇ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹਾਂ । ਜਿਹੜੇ ਸਟੈੱਪ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਆ, ਉਹ ਫੌਜੀ ਬੈਂਡ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਆ। ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਾਂ – ਪੱਗ ਵਾਲ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ ਬੈਂਡ, ਭੰਗੜੇ ਵਾਲੀ ਦਿੱਖ 'ਚ ਫੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਬੈਂਡ ਅਤੇ ਪਹਾੜੀ ਬੈਂਡ। ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮਹੌਲ ਨਾਲ਼ ਚੱਲੀਦਾ। ਮੈਂ ਮੂਹਰੇ ਮਾਸਟਰ ਹੁੰਨਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਖੀ ਦਾ ਕਿ ਗਾਣਾ ਕਿਹੜਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਮਾਰਕਿਟ 'ਚ, ਫੇਰ ਓਸ 'ਤੇ ਤਰਜ਼ ਬਣਾਈਦੀ ਆ। ਘਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮੈਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਿਹਰਸਲ ਕਰਵਾਉਣਾ । ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਜਾਂ ਉੱਤੇ ਵਜਾ ਕੇ ਅਤੇ ਗਾ ਕੇ ਦੇਖ਼ੀ ਦਾ ਫੇਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ 'ਚ ਚਲਾਈਦਾ।ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦਾ ਸਾਰੇ ਖਰਚੇ ਕੱਢ ਕੇ 2000-2500 ਬਣ ਜਾਂਦਾ। ਜੇ ਜਿਆਦਾ ਵਧੀਆ ਲੱਗਜੇ ਤਾਂ 4000 ਤੱਕ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਆ।
13 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਏਸ ਕੰਮ 'ਚ ਪਏ ਹੋਏ ਆਂ, ਦਾੜੀ ਚਿੱਟੀ ਹੋ ਗਈ, ਬੱਚੇ ਵੀ ਵਿਆਹੁਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਤੇ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਉਮਰ 50 ਸਾਲ ਦੀ ਐ। ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਈ ਇਹੀ ਕੰਮ ਐ। ਅਸੀਂ 8 ਭੈਣ ਭਰਾ ਸੀ, ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ ਸੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਭਰਾ। ਬਾਪੂ ਨਾਲ਼ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਹੈ ਨੀ ਸੀ ਕੋਈ। ਮੈਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਸਿਰ ਕੱਢਿਆ ਤਾਂ ਬਾਪੂ ਨਾਲ ਫਿੱਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੱਠਾਂ ਦੇ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਫੇਰ ਅੱਡ ਹੋਏ
We were living in Ludhiana when I turned 23. I worked there for 10 years. Father and uncle worked there as well. I could not study. I wanted to study but circumstances did not allow. My children do not like this work. If I take them along sometimes, they say ‘Why are you making us walk in these absurd uniforms.’ My point is that they should know what their forefathers did all their lives, and how it is done. They are working in factories now which does not pay as well as a brass band. I afforded education for my children and married off the daughter. The household is going fine.
We are five members in the band. Extra workers join us from outside. Some come from Jalandhar, some even come from Kapurthala or Hoshiarpur. My entire neighborhood is into this profession. We take them along too if the need arises. Our season starts in November – December and lasts till April. We make bamboo baskets rest of the time. A single profession is not enough these days.
My father could have been an officer in the electricity board in his time, but our elders did not let him. They said it is better to eat half a plate than eating a full plate outside, you should live the life we have been living. My father still earns his living. But this profession won’t last long. DJs have arrived. The young generation has started getting married in the courts. It is not possible to play a band there. The times have changed. Our generation used to work alongside our parents; today everyone is self-consumed.
Interview and Photos: Gurdeep Dhaliwal
Text: Jasdeep Singh
Edits: Sangeet Toor