ਸਿਮਲਾ ਨਾਥ, ਸਪੇਰਾ, ਗੁਰੂ ਹਰਸਹਾਇ

ਪਹਿਲਿਆਂ ਵੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਤੁਰਕੇ ਜਾਣਾ ਤੇ ਕਿਸੇ ਘਰ ਸਾਹਮਣੇ ਬਹਿਕੇ ਬੀਨ ਵਜਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦੇਣੀ। ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਤੋਂ ਬੱਚੇ ਤੇ ਬੁੱਢੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਸੱਪ ਦਿਖਾਉਣ ਨੂੰ ਜਾਂ ਨਿਉਲੇ ਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਲੜਾਈ ਵਿਖਾਉਣ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ। ਤੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਤਮਾਸ਼ਾ ਕਰ ਹਟਦੇ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਦਾਨ ਮੰਗਦੇ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਲੋਕ ਦੇ ਦਿੰਦੇ। ਸਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਅਤੇ ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਮਾਨ ਜੋਗੇ ਦਾਣੇ ਅਤੇ ਅਾਟਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ । ਕਦੇ ਕੋਈ ਸੱਪ ਫੜ੍ਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਚੰਗੇ ਪੈਸੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਚੰਗੇ ਵੇਲੇ ਸੀ। ਹੁਣ ਸਾਡੇ ਕਰਤਬ ਦੇਖਣ ਲਈ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਲੋਕ ਸਾਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੋਈ ਚੱਜ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੀਏ। ਵੈਸੇ ਚੱਜ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਇੱਕ ਸਪੇਰਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਨਪਰਚਾਵਾ ਕਰਨਾ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੈ?

ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੀਂ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਕੋਈ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉੱਗਣ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਹੀ ਹੈ ਨਹੀਂ । ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਜੰਗਲ ਵਗੈਰਾ ਤਾਂ ਬਚੇ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਕੁਝ ਸੜਕਾਂ ਦੇ ਆਸ ਪਾਸ ਸੀ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕਿਸਾਨ ਸਪਰੇਅ ਛਿੜਕ ਦਿੰਦੇ ਨੇ । ਇਸ ਲਈ ਅਸੀਂ ਹਰ ਸਾਲ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਪੂਰਨੀ, ਜਵਾਲਾ ਜੀ ਵਰਗੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਜੜੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਵੀ ਟੇਕ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਉੱਤੋਂ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਸਾਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਵੱਸ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਅਸੀਂ ਸਾਧਾਰਨ ਪੀੜ, ਫੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਆਹ ਦਿਲ ਦਾ ਦੌਰਾ, ਹਰਨੀਆ ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਆਮ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਲਈ ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ।

ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਇਸ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਮੈਂਬਰ ਓਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਹਸਪਤਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਜਦ ਤੱਕ ਕੋਈ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ। ਅਸੀਂ ਕੋਰਟ-ਕਚਹਿਰੀ ਜਾਂ ਥਾਣੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਸਲੇ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੱਲ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।

About education. First, we make our kids go through a course here in the community itself, we teach them how to charm a snake, cure a snake bite, how to make and sell the herbal medicine. We do send some of our kids to school but we are a community who doesn’t believe in the typical labour. We have lived on our snake-skills from generations and that’s how we are trained. The reality is hitting us gradually and we are changing.

Story by: Gurdeep Dhaliwal