ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ ਕਦੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਉਹਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੰਗ ਹੀ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਦਾਦਾ ਉਸਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿਹਨਤੀ ਕਿਸਾਨ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨੇ 400 ਬਿੱਘੇ (100 ਕਿੱਲੇ) ਜ਼ਮੀਨ ਬਣਾਈ। ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਚਾਹਲ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸੀ ਤੇ ਕੁਝ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਲਗਭਗ 35 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵੇਚ ਇੱਥੇ ਅਰਨੌਲੀ ਆ ਗਏ।
ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਨੌਂਵੀ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਸਵੀਂ ਹਰਿਆਣੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ ਤਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਪਰ ਘਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਿਓ ਕੁੱਟ ਮਾਰ ਬਹੁਤ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਦਾਰੂ ਪੀਣ ਦੀ ਉਸਦੀ ਆਦਤ ਦਿਨ-ਬ-ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮੈਂ ਖੇਤ ਇਕੱਲਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸਾਡੀ ਤੰਗਲੀ ਚੋਰੀ ਕਰ ਲਈ। ਮੈਨੂੰ ਪਿਉ ਤੋਂ ਕੁੱਟ ਪੈਣ ਦਾ ਐਨਾ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਘਰੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਮੰਡੀ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਲੋਹੇ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੇਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 93 ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਹੜ੍ਹ ਆਏ ਹੋਏ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਮੈਂ ਹੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਰੁੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੋਵਾਂਗਾ।
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨੌਵੀਂ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤਾਂ ਚਮਕੀਲਾ ਪੂਰੀ ਚੜ੍ਹਤ ਉੱਤੇ ਸੀ। ਉਹਨੂੰ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਵੀ ਗਾਣੇ ਲਿਖਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਮੈਂ ਲਗਭਗ 6000 ਗੀਤ ਲਿੱਖ ਚੁੱਕਿਆ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਗਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਪਰ ਮੇਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਇੰਨੀ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਚਿੱਤਰਕਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਕਸ਼ੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਿਸੇ ਦੁਕਾਨ ਦੇ ਬਾਹਰ ਪੇਂਟ ਕਰਦਿਅਾ ਮੈਂ ਦੁਕਾਨਦਾਰ ਤੋਂ ਕਿਰਾਇਆ ਪਤਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਵੇਲੇ 200 ਰੁਪਏ ਮਹੀਨੇ ਸੀ ਤੇ ਮੈਂ ਇਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੁਕਾਨ ਕਿਰਾਏ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
I started writing in Poadhi when we moved to Haryana, the language fascinated me. You can’t call yourself Poadhi without being familiar with the language. I even drew a map of Poadh and united Punjab (pre-1947). I have written 26 books, mostly collections of songs for children. I’m also a fond collector of matchboxes. I have read a lot but it’s the dictionary I read the most so that I can use new words in my writings. I have read ‘Mahaan Kosh’ four times and the seven-volume dictionary published by the language department, twice. I’ve tried my hand at all sorts of arts but who cares about books here or hand-painted bottles. Instead of respect, you get a tag of lunatic, that’s all.
Story by: Satdeep Gill
Original text: Gurdeep Dhaliwal
Punjabi translation: Satdeep Gill